14 Mayıs 2012 Pazartesi

Bir Süt Öyküsü




Daha önce defalarca soylediğim gibi süt ürünleri içinde en gereksizi sütün bizzat kendisi. Sütü fermente edip tüketmek, yani ayran, yoğurt, kefir ve peynir formu çok daha makbul.

Yine de bu mamüllere ulaşmak için iyi kalite süte ihtiyaç duyduğumuz gerçeği değişmiyor.İyi süte ulaşmak ise gerçekten artık çok zor. Zira;
UHT sütler (uzun omurlu kutu sutler), yüksek ısıya maruz kaldıgından hem yararlı bakteriler büyük oranda yokoluyor hem de protein yapısı değişiyor. Onu da hiç içmeyin daha iyi.

Pastorize günlük sütler, görece daha iyi. Onlar daha düşük ısıyla pastorize edildiğinden UHT süte nazaran daha tüketilesi. Ancak market raflarına bakarsak "günlük" kavramının nasıl da içinin boşaltıldığını gorebilrsiniz. Zira bazı markaların günlük(!) sütünün raf ömrü 15 gün!
"O mu bu mu şu mu?" diye diye dolanırken bizim buraların mütevazı ama kaliteli bir ürünün keşfettim: Tire Koop organik günlük süt. Bir süredir başka süt içmiyorum, yoğurdumu bu sütle mayalıyorum. Raf ömrü 4 gün, yani gerçekten günlük süt. 4.günün sonunda ekşimesi ve tadının bozulması da bunun en guzel kanıtı.


İlk bilgileri aldığım market verdi. Ardından hem biraz nette araştırınca hem de geçen haftalardaki süt dağıtım skandalından sonra yıldızı birden parlayınca çok sayıda habere konu olmasıyla iyice bilgilendim. En derli toplu haber burda yazılmış.
Tire'de kurulan süt kooperatifi her gun 45 koydeki toplam 138 çiftçiden topladığı sütleri pastorize edip satıyor. İneklerin yeminden ilaçlarına her şey kooperatif denetiminde. Süte su karıştıran çiftçilere, antibiyotikli süt veren üreticilere ceza kesiliyor.

Tire sütün ürün ve üretim kalitesinin ötesinde sevdiğim başka şeyler de var. Bunun için size önce büyük süt üreticilerinin çalışma şeklini anlatmam gerek.
Eşimin kuzeni Deniz Abi, 100 kadar ineği olan büyük bir süt tedarikçisi. Bölgenin belli başlı firmalarına süt veriyor. Sektörle ilgili ondan çok şey öğrendim.
Büyük firmalar 500 tane ufak çiftçiden 50şer kilo süt almaktansa, 100 tane çiftçiden 200er kilo süt almayı tercih eder. Yani daha az çiftlik gezip tek seferde daha çok süt toplamak isterler. Bunun iki nedeni var:
- Lojistik maliyeti azaltmak: Daha az gezen süt tankeri daha az mazot yakar.
- Daha katkısız sütü fabrikaya taşıyabilmek: Süt tankeri daha fazla çiftlik dolaştıkça, soğutmalı da olsa, bakteri miktarı artıyor. Bunu önlemek için yapılacak tek şey tankerdeki sutleri ilaçlamak. Büyük firmalar sütlerinin kalitesini artırmak için ilaçlamayıp daha az üretici dolaşıp tek seferde daha çok süt toplamayı amaçlıyor. Yani onlarca ineği olanlar hayatta kalırken ve büyük firmalara süt satabilirken küçük çiftçiler ya piyasadan çekiliyor ya da malını daha ucuza daha küçük firmaya satmak zorunda kalıyor.

Yani büyük balıklar her zamanki gibi küçükleri yiyor. 

İşte Tire Koop tam da bu sistemin karşısında bölgesel bir duruş sergiliyor. İşin aslı kooperatifçiliğin temelinde bu bölgesel kalkınmayı sağlamak var. Tire Koop ufak ureticiden aldığı sütleri lojistik avantajla kısa sürede pastorize edebiliyor. Sütleri ilaçlamak zorunda kalmadığı gibi yüksek kâr amacındaki büyük bir şirket olmadığından daha da ucuza mâl edebiliyor. Tarımın bitiği, işsizliğin kol gezdiği çoğu köye inat Tire Koop bünyesindeki çiftçiler 1500 tl kadar para kazanıyor. İşte rafta bu marka şişe süte uzanmak için çok geçerli bir neden daha.

İzmir Büyükşehir belediye başkanı Aziz Kocaoğlu bu kooperatiften ucuza aldığı sütleri İzmir'in varoşlarındaki okullara yıllardır dağıtıyor. Çocuklar emsali gorulmemiş şekilde gerçekten günlük süt içiyor ve bunca zaman tek bir çocuk bile zehirlenmedi. Fakat Aziz Kocaoğlu hakkında tam da bu süt dağıtımında usülsüzlük iddiasıyla soruşturma başlatıldı.

Korkum odur ki, sütten çıkmış AK kaşık Partisi bu kooperatifi de "getirin bakeym şu hesaplarınızı inceleyelim" diyip harcamaz. Zira bu ülkede hiçbir iyilik cezasız kalmıyor. 

notingen: ağır yazı olduysa paralel evrende enginar dolması tarifi yazdım. buyrun 

16 yorum:

  1. kesinlikle Hulya gunluk sutlerin raf omrune bakinca hangi gunluk diyesi geliyor insanin. Zaten evvelden ezelden sut sevmem (ki doktorum da anneme aynen senin dedigin gibi yogurt peynir yiyorsa telafi edebilir demis hep) bunlarla iyice sevmez oldum. Annemlere soyleyecegim hemen bu sutu bulurlarsa bunu icsin onlar da tabi bulurlarsa ve kooperatif yerinde kalirsa :( Cok sagol!

    YanıtlaSil
  2. süt olarak AOÇ nin keçi sütünü tüketiyoruz kızım içinonun raf ömrü 3 gün , kendim içinse gerçek çiğ süt alıyor ve yoğurt olarak tüketiyorum bence de en güzeli sağlıklısı bu..bilgilendirici yazı için teşekkürler

    YanıtlaSil
  3. Ben çok müzdaribim şu süt konusunda. Burada organik günlük süt alıyorum. Çok havalı deği mi? Hem organik hem günlük! Ama her nasıl oluyorsa raf ömrü 28 gün. Ve şu an buzdolabımda bakalım daha ne kadar duracak diye beklettiğim 26 şubat son kullanma tarihli gayet kesilmemiş, ekşimemiş bir süt duruyor!

    Yani yazan son kullanma tarihlerine de itibar etmeyin. Bir deneyin bakalım ne kadar süre bozulmayacak.

    YanıtlaSil
  4. diyecek sözüm yok, katıl katıl katıldım

    YanıtlaSil
  5. gulcin
    migroslarda artık satılıyor. hem de 2 farklı boyda. tuna'ya 25o'lik boydan alıyorum. mahalle arasında hiç umulmayan mandıralarda bile bulabiliyorsun tire sütü
    hayat guzeldir
    AOÇ'nin keçi sutunu ben cok merak ediyorum bak. o da burada yok
    evrim
    SK Tarihi dn olan yarım şişe sutu az once lavaboya doktum. kokladım ekşi ekşi kokuyordu. diğer sozumona gunluk sutleri SKT geçtikten sonra koklayınca fazla değişmediğini goreceksin. tire süt, gerçekten günlk süt yani. yıllardır aradıgım sutu daha yeni bulmam ve bana 20 dk mesafade olması cok tirajik yalnız. yıllardır süt diye ne içmişiz, meçhul
    yeliz
    eyvallah gozum :)

    YanıtlaSil
  6. Sevgili Hülya, bloğunu çook eskiden beri (bloğum olmadan çook önce yani) takip ediyorum ve çok beğeniyorum:)). Tire süt benim de birkaç ay önce keşfettiğim bir lezzet. Bir yerde okumuştum, kooperatif ürünlerinin daha az katkılı veya katkısız olduğuyla ilgili bir yazıydı,o gün bugündür ben de kooperatif süt ve yoğurtları tercih ediyorum. İzmirde olduğum için yoğurt olarak Foça yoğurdunu önerebilirim ama sende çocuk var tabii, kendin mayalıyorsun, ben henüz işin kolay kısmındayım:)) bu yazı benim için bildiğimi destekleyen bir yazı oldu,daha da rahatladım sayende,çok teşekkürler, sevgiler..

    YanıtlaSil
  7. derya ö
    selamlar ve hoşgeldin. foça yoğurdu da maya olarak kullanıyorum. bazen fazla alıyorum. cok guzel tadı gerçekten. foça yogurdun ustune yogurt tanımıyorum. bu kucuk yerel markaların, marketlerdeki konvansiyonel sut urunlerinden cok cok daha lezzetli oldugunu dusunuyorum

    YanıtlaSil
  8. Bu Tire sütünü İstanbul sınırları içinde bulmak mümkün müdür acep? Zamanın birinde the sütçüye eve teslim kaydı yaptırmıştım o gün bu gündür hala bekliyorum valla.

    YanıtlaSil
  9. ozlem
    şişlideki organik pazarda varmış. bir de lera fresca diye bir italyan markası varmış istanbulda sanırım. o da hem organik hem gunluk sut diye okudum. http://www.lerafresca.com.tr/ aysun the sütçünün sütüymüş

    YanıtlaSil
  10. Ayranı da çok güzel bu Tire'nin, sütünü iki haftadır organik ürünler satan küçük bir yer açıldı eve yakın oradan alıyoruz harbi tadı bile başka.

    YanıtlaSil
  11. Merhaba;
    Çok sayıda küçük çaplı süt üreticisinin bulunduğu bir memlekette büyümüş biri olarak notumu bırakmak istedim. Eğer süt 4-5 gün sonra kaynatıldığında kesiliyorsa ilaçsızdır. Yok eğer kötü bir koku yaydığı halde kesilmiyorsa büyük ihtimal o süte uzun süre dayanması için kullanılan ilaçlardan atılmıştır.

    YanıtlaSil
  12. Merhaba;
    Çok sayıda küçük çaplı süt üreticisinin bulunduğu bir memlekette büyümüş biri olarak notumu bırakmak istedim. Eğer süt 4-5 gün sonra kaynatıldığında kesiliyorsa ilaçsızdır. Yok eğer kötü bir koku yaydığı halde kesilmiyorsa büyük ihtimal o süte uzun süre dayanması için kullanılan ilaçlardan atılmıştır.

    YanıtlaSil
  13. sezme faslı
    bu gunluk diye aldıgımız sutler için de geçerli di mi? mesela SKTsi geçmiş sutu kaynatırsam keilmesi gerekiyor. dogru mu? sağolun bilgi için

    YanıtlaSil
  14. Hülya, bence skt ortalama bir süre, yani 1-2 gün daha dayanabilir belki ama tarihi 3-4 gün geçmiş bir süt bozulmuyorsa bir bit yeniği vardır. Elbette ki tecrübelerime dayanarak bilgi veriyorum, benimki bilimsel bir şey olmadığı için itibar edip etmemek size kalmış.Tarihi uzun süre geçmiş pastörize sütleri kaynatıp kesiliyor mu, kötü koku mu yayıyor test etmeyi düşünüyorum çünkü bu ilaç ekleme olayını köydeki sözüm ona çok güvendiğimiz tedarikçide yaşadıktan sonra öğrendim. Markalı günlük sütlere bu konuda ne kadar güvenebiliriz bilmiyorum.

    YanıtlaSil
  15. İstanbul Anadolu yakası Göztepe-Özgürlük Parkı yakınına da bir AOÇ bayisi açılmış.Keçi sütü,yoğurdu,peyniri,dondurma ve diğer tüm ürünleri satılıyor.Telefon no:0216 567 3836 Bilginize:)

    YanıtlaSil